Zekât Hesaplama

Zekât nedir, kimlere farzdır?

Zekât, dinen zenginlik ölçüsü kabul edilen miktarda (nisap) mala sahip olan Müslümanın, Allah rızası için malının belirli bir kısmını Kur'an'da sayılan kimselere vermesidir. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kuruluna göre zekâtın bir kimseye farz olması için o kişinin Müslüman, akıl sağlığı yerinde, ergenlik çağına gelmiş ve hür olması gerekir. Ayrıca bir yıllık borcundan ve aslî ihtiyaçlarından fazla, artıcı nitelikte nisap miktarı mala sahip olmalı ve bu malın üzerinden bir kamerî yıl geçmelidir. Yıl içindeki artış ve azalışlara bakılmaz; önemli olan yıl sonunda nisabın korunmasıdır.

Nisap miktarı ve zekât hesaplama formülü

Diyanet, nisap için 20 miskal yani 24 ayar 80,18 gram altın değerini esas alır. Nisabın Türk lirası karşılığı altın fiyatıyla birlikte değişir. 9 Ekim 2026 civarında gram altın yaklaşık 6.650 TL iken nisap 80,18 × 6.650 = 533.197 TL'dir. Hesaplayıcıdaki altın fiyatı bir örnek değerdir; zekâtınızı hesapladığınız günün fiyatını yazmanız gerekir.

Hangi mallar zekâta tabidir?

• Para: Nakit, banka hesapları ve döviz, bugünkü değerleriyle.
• Altın ve gümüş: Külçe, sikke ve Hanefî mezhebine göre ziynet eşyası da dahil. Şâfiî mezhebine göre kadının örfe uygun ölçüde kullandığı takılar aslî ihtiyaç sayılır ve zekâta tabi değildir. Farklı ayardaki altınların ağırlıkları toplamı 80,18 grama ulaşırsa nisap oluşur.
• Ticaret malları: Satmak amacıyla tutulan mallar, kâr eklenmeden zekât günündeki maliyet değeriyle hesaba katılır. Alıp satmak için elde tutulan gayrimenkul ve hisse senetleri de bu kapsamdadır.
• Alacaklar: Borç verilen paralar ve ticari alacaklar gibi tahsili beklenen alacaklar zekâta tabidir. Geri alınma ümidi olmayan alacaklar her yıl hesaba katılmaz.

Oturulan ev, kullanılan araba, ev eşyası, kitaplar ve mesleği icra etmek için gereken aletler aslî ihtiyaç olduğundan zekâta tabi değildir.

Borçlar nasıl düşülür?

Kul hakkına dayanan borçlar zekâta tabi maldan düşülür. Ancak Diyanet, 10-20 yıl gibi uzun vadeli konut, kooperatif veya kredi borçlarının tamamının düşülmemesi gerektiğini belirtir. Yalnızca o zekât yılına ait birikmiş ve vadesi o yıl içinde dolan borçlar düşülmelidir.

Örnek hesaplama

Bir kişinin bankada 250.000 TL'si, 100.000 TL değerinde dövizi ve 50 gram 24 ayar altını olsun. Bu yıl ödemesi gereken borcu 20.000 TL'dir. Gram altın 6.650 TL iken altının değeri 332.500 TL, toplam varlık 682.500 TL, borç düşüldükten sonra net varlık 662.500 TL olur. Bu tutar 533.197 TL'lik nisabı aştığı için zekât 662.500 ÷ 40 = 16.562,50 TL'dir. Zekât altın olarak verilmek istenirse yaklaşık 2,49 gram altın eder.

Zekât kimlere verilir, kimlere verilmez?

Zekâtın verileceği yerler Tevbe sûresinin 60. âyetinde sayılmıştır: fakirler, miskinler, zekât toplamakla görevli olanlar, kalpleri İslam'a ısındırılmak istenenler, esaretten kurtarılacaklar, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar. Hanefî mezhebine göre ana-baba ve büyükanne-büyükbabalara, çocuk ve torunlara, eşe ve nisap miktarı mala sahip zengin kişilere zekât verilmez. Fakir olan kardeşlere, üvey anne ve babaya, damada, geline, kayınvalide ve kayınpedere zekât verilebilir.

Bu araç, Diyanet İşleri Başkanlığının yayımladığı açıklamaları esas alır. Mezhepler arasında farklı görüşler bulunan konularda ya da özel durumunuz için il veya ilçe müftülüğüne danışabilirsiniz.